Nếu bạn mới học JLPT N5, đừng học tất cả thể động từ cùng lúc. Thứ tự dễ nhất là: thể lịch sự ます / ません / ました / ませんでした, sau đó học thể て để nối câu / nhờ vả, rồi mới ôn thể ない và thể た ở dạng thường.
Bài này không thay thế toàn bộ giáo trình ngữ pháp N5. Mục tiêu là giúp bạn biết nên ôn động từ theo cụm nào, làm bài nào, và khi sai thì lưu lỗi vào Review thay vì học lan man.
Trả lời nhanh: học động từ N5 theo thứ tự nào?
- Bước
- 1
- Mục tiêu
- Nhận ra thể lịch sự: ます / ません / ました / ませんでした
- Bài nên mở tiếp
- Ngữ pháp N5
- Bước
- 2
- Mục tiêu
- Dùng thể て cho yêu cầu, nối hành động
- Bài nên mở tiếp
- Luyện động từ N5
- Bước
- 3
- Mục tiêu
- Ôn thể ない để hiểu phủ định dạng thường
- Bài nên mở tiếp
- Luyện động từ N5
- Bước
- 4
- Mục tiêu
- Ôn thể た qua câu quá khứ ngắn
- Bài nên mở tiếp
- Luyện động từ N5, rồi lưu lỗi vào Review
Nếu bạn chưa nhớ từ cơ bản như 行く, 食べる, 見る, 書く, hãy học song song với 100 từ vựng N5. Chia động từ sẽ khó hơn nếu bạn không biết nghĩa của động từ đó.
1. Bắt đầu từ thể ます
Thể ます là nơi bắt đầu tốt nhất vì câu N5 thường dùng văn lịch sự.
- Dạng
- ます
- Ví dụ
- 食べます
- Nghĩa
- ăn
- Dạng
- ません
- Ví dụ
- 食べません
- Nghĩa
- không ăn
- Dạng
- ました
- Ví dụ
- 食べました
- Nghĩa
- đã ăn
- Dạng
- ませんでした
- Ví dụ
- 食べませんでした
- Nghĩa
- đã không ăn
Lỗi hay gặp là chỉ nhớ ます nhưng quên phủ định hoặc quá khứ. Khi làm bài, hãy nhìn dấu thời gian: 昨日, 今朝, 先週 thường kéo bạn về quá khứ; 毎日, いつも thường là thói quen.
2. Bảng chia tối thiểu: ます, て, ない, た
Bạn chưa cần học hết mọi quy tắc nâng cao, nhưng nên biết nhóm động từ trước khi làm bài:
- Nhóm
- Nhóm 1
- Ví dụ gốc
- 書く
- Cách đọc
- かく
- Nghĩa
- viết
- ます
- 書きます（かきます）
- て
- 書いて（かいて）
- ない
- 書かない（かかない）
- た
- 書いた（かいた）
- Nhóm
- Nhóm 1 đặc biệt
- Ví dụ gốc
- 行く
- Cách đọc
- いく
- Nghĩa
- đi
- ます
- 行きます（いきます）
- て
- 行って（いって）
- ない
- 行かない（いかない）
- た
- 行った（いった）
- Nhóm
- Nhóm 1
- Ví dụ gốc
- 飲む
- Cách đọc
- のむ
- Nghĩa
- uống
- ます
- 飲みます（のみます）
- て
- 飲んで（のんで）
- ない
- 飲まない（のまない）
- た
- 飲んだ（のんだ）
- Nhóm
- Nhóm 2
- Ví dụ gốc
- 食べる
- Cách đọc
- たべる
- Nghĩa
- ăn
- ます
- 食べます（たべます）
- て
- 食べて（たべて）
- ない
- 食べない（たべない）
- た
- 食べた（たべた）
- Nhóm
- Nhóm 2
- Ví dụ gốc
- 見る
- Cách đọc
- みる
- Nghĩa
- xem, nhìn
- ます
- 見ます（みます）
- て
- 見て（みて）
- ない
- 見ない（みない）
- た
- 見た（みた）
- Nhóm
- する
- Ví dụ gốc
- する
- Cách đọc
- する
- Nghĩa
- làm
- ます
- します
- て
- して
- ない
- しない
- た
- した
- Nhóm
- 来る
- Ví dụ gốc
- 来る
- Cách đọc
- くる
- Nghĩa
- đến
- ます
- 来ます（きます）
- て
- 来て（きて）
- ない
- 来ない（こない）
- た
- 来た（きた）
Nếu bảng này quá nhiều, hãy học 3 động từ trước: 行く, 食べる, 見る. Sau đó làm luyện động từ N5 để biết dạng nào còn sai.
3. Thể て dùng để nối hành động và nhờ vả
Ở N5, thể て thường xuất hiện trong câu như:
- 名前を書いてください。
- ここで待ってください。
- ご飯を食べて、水を飲みます。
Bạn chưa cần học tất cả cách dùng nâng cao. Hãy nhớ 2 việc trước: nối hành động và yêu cầu ai làm gì. Nếu vừa học thể て, đừng vội mở đề dài; hãy làm luyện động từ N5 rồi xem câu nào sai.
4. Thể ない và た dùng để kiểm tra ý câu
Hai dạng này dễ làm bạn chọn sai đáp án vì ý câu đổi mạnh.
- Dạng
- ない
- Câu ví dụ
- 行かない
- Điều cần nhìn
- phủ định: không đi
- Dạng
- た
- Câu ví dụ
- 行った
- Điều cần nhìn
- quá khứ: đã đi
- Dạng
- なかった
- Câu ví dụ
- 行かなかった
- Điều cần nhìn
- quá khứ phủ định
Khi đọc một câu N5, hãy hỏi: "Câu này nói đã làm, không/sẽ không làm, hay thói quen/tương lai?". Nếu không tự trả lời được, bạn đang học dạng mà chưa hiểu thời điểm.
5. Kế hoạch 15 phút để sửa lỗi động từ
- Phút
- 0-4
- Việc làm
- Chọn 5 động từ quen: 行く, 食べる, 見る, 書く, 飲む
- Phút
- 4-8
- Việc làm
- Chia mỗi động từ sang ます / ません / ました
- Phút
- 8-12
- Việc làm
- Làm luyện động từ N5
- Phút
- 12-15
- Việc làm
- Lưu lỗi sai vào Review và ghi lý do sai
Nếu lỗi của bạn nằm ở tính từ chứ không phải động từ, chuyển sang tính từ N5 i/na và quá khứ phủ định. Nếu sai vì không biết nghĩa từ, quay lại từ vựng N5 theo chủ đề 30 ngày.
6. Khi nào mở đề thi thử N5?
Bạn nên mở đề thi thử JLPT N5 miễn phí hoặc mô phỏng N5 tự biên soạn khi:
- Bạn đã nhận ra được động từ thể ます trong câu.
- Bạn chia được phủ định/quá khứ của vài động từ cơ bản.
- Bạn đã làm ít nhất một mini test và xem lại lỗi.
Nếu chưa đạt 3 điều trên, bài mô phỏng dài dễ làm bạn mệt mà không biết cần sửa gì. Hãy bắt đầu bằng bài N5 ngắn hoặc luyện động từ N5.
Câu hỏi thường gặp
Có cần học nhóm động từ trước khi học thể て không?
Nên biết nhóm cơ bản, nhưng không cần học quá sâu ngay. Với N5, hãy học qua ví dụ thật và kiểm tra bằng bài ngắn trước.
Sai chia động từ thì nên học lại từ đâu?
Hãy quay về thể ます và dấu thời gian trong câu. Sau đó làm lại mini test, lưu câu sai vào Review và ôn lại sau 1-2 ngày.
Có nên học thể từ điển ngay từ đầu không?
Có thể biết mặt chữ, nhưng người mới nên ưu tiên câu lịch sự và bài luyện N5 trước. Khi đã ổn, bạn sẽ gặp thể từ điển nhiều hơn ở N4.