Tóm tắt nhanh
Agile là cách phát triển phần mềm linh hoạt theo vòng lặp ngắn. Scrum là một framework phổ biến trong Agile, dùng sprint, backlog, daily scrum, sprint review và retrospective để giúp team học nhanh, cải thiện nhanh. Trong công ty Nhật, Agile/Scrum ngày càng phổ biến, nhưng nhiều nơi vẫn kết hợp với văn hóa xác nhận, tài liệu và quản lý chất lượng kiểu Nhật.
Nếu bạn đã đọc Waterfall trong dự án Nhật, bài này sẽ giúp bạn hiểu phần còn lại: khi team nói スプリント, バックログ, デイリースクラム, レトロスペクティブ thì developer nên làm gì.
Agile và Scrum là gì?
Agile không phải là "không cần tài liệu" hay "muốn đổi gì cũng được". Agile coi trọng việc giao hàng sớm, nhận feedback thường xuyên và điều chỉnh kế hoạch theo thực tế.
Scrum là một cách triển khai Agile với vai trò, sự kiện và artifact rõ ràng:
- Thành phần
- Sprint
- Tiếng Nhật thường gặp
- スプリント
- Ý nghĩa
- Vòng làm việc ngắn, thường 1-2 tuần
- Thành phần
- Product Backlog
- Tiếng Nhật thường gặp
- プロダクトバックログ
- Ý nghĩa
- Danh sách việc cần làm cho sản phẩm
- Thành phần
- Sprint Planning
- Tiếng Nhật thường gặp
- スプリントプランニング
- Ý nghĩa
- Họp chọn việc cho sprint
- Thành phần
- Daily Scrum
- Tiếng Nhật thường gặp
- デイリースクラム
- Ý nghĩa
- Họp ngắn mỗi ngày để đồng bộ
- Thành phần
- Sprint Review
- Tiếng Nhật thường gặp
- スプリントレビュー
- Ý nghĩa
- Demo kết quả sprint
- Thành phần
- Retrospective
- Tiếng Nhật thường gặp
- レトロスペクティブ, ふりかえり
- Ý nghĩa
- Nhìn lại cách làm để cải thiện
Trong dự án Nhật, team Scrum tốt vẫn giữ 認識合わせ, test kỹ và báo cáo risk sớm. Khác biệt là thay vì chốt mọi thứ từ đầu như waterfall, team học và điều chỉnh theo từng sprint.
Khác Waterfall ở điểm nào?
- Góc nhìn
- Kế hoạch
- Waterfall
- Chia phase lớn từ đầu
- Agile/Scrum
- Lập kế hoạch theo sprint
- Góc nhìn
- Requirement
- Waterfall
- Cố gắng chốt sớm
- Agile/Scrum
- Có thể refine dần
- Góc nhìn
- Feedback
- Waterfall
- Thường muộn hơn
- Agile/Scrum
- Nhận feedback sau mỗi sprint
- Góc nhìn
- Tài liệu
- Waterfall
- Nặng hơn, chi tiết hơn
- Agile/Scrum
- Vừa đủ để team hiểu và làm
- Góc nhìn
- Thay đổi
- Waterfall
- Quản lý qua change request
- Agile/Scrum
- Ưu tiên lại backlog
- Góc nhìn
- Developer
- Waterfall
- Làm theo thiết kế đã chốt
- Agile/Scrum
- Chủ động hỏi, đề xuất, demo
Điều dễ hiểu sai là Agile không có nghĩa là bỏ hết quy trình. Scrum có kỷ luật riêng: daily ngắn, backlog rõ, definition of done rõ, review thật và retrospective có action.
Developer Việt Nam dễ vướng ở đâu?
1. Chờ requirement hoàn chỉnh mới làm
Trong Scrum, user story có thể được refine dần. Bạn cần biết hỏi acceptance criteria, edge case và priority, thay vì chờ tài liệu dày như waterfall.
2. Daily scrum thành báo cáo cho sếp
Daily scrum không phải buổi báo cáo dài. Mục tiêu là team biết việc nào đang tiến, việc nào bị block và cần phối hợp ra sao.
3. Sprint review chỉ là demo hình thức
Sprint review là nơi nhận feedback. Nếu demo không rõ, stakeholder khó góp ý và backlog sau đó cũng kém chất lượng.
4. Retrospective nói xong để đó
Retrospective phải có action nhỏ, cụ thể. Nếu không, team chỉ lặp lại vấn đề cũ.
Câu tiếng Nhật nên nhớ
- 日本語
- スプリントの目標を確認します。
- かな
- すぷりんとのもくひょうをかくにんします
- Nghĩa tiếng Việt
- Tôi xác nhận mục tiêu sprint.
- Dùng khi nào
- Planning
- 日本語
- バックログを整理します。
- かな
- ばっくろぐをせいりします
- Nghĩa tiếng Việt
- Tôi sẽ sắp xếp backlog.
- Dùng khi nào
- Refinement
- 日本語
- 優先度を確認したいです。
- かな
- ゆうせんどをかくにんしたいです
- Nghĩa tiếng Việt
- Tôi muốn xác nhận priority.
- Dùng khi nào
- Khi nhiều story
- 日本語
- ブロッカーがあります。
- かな
- ぶろっかーがあります
- Nghĩa tiếng Việt
- Có blocker.
- Dùng khi nào
- Daily scrum
- 日本語
- レビューでフィードバックをいただきました。
- かな
- れびゅーでふぃーどばっくをいただきました
- Nghĩa tiếng Việt
- Tôi đã nhận feedback ở review.
- Dùng khi nào
- Sau sprint review
- 日本語
- 改善アクションを決めましょう。
- かな
- かいぜんあくしょんをきめましょう
- Nghĩa tiếng Việt
- Hãy quyết định action cải thiện.
- Dùng khi nào
- Retrospective
Checklist khi vào team Scrum Nhật
- Team dùng sprint dài bao lâu?
- Definition of Done đã rõ chưa?
- User story có acceptance criteria không?
- Daily scrum báo theo task hay theo goal?
- Sprint review demo cho ai?
- Retrospective có action được theo dõi không?
Học tiếp trên JLPTVN
Đọc tiếp sprint planning trong dự án Nhật, daily scrum tiếng Nhật, backlog và user story. Nếu cần nền tảng giao tiếp, học progress, ticket và làm bài luyện IT.
Khi luyện xong, mở Review để giữ lại câu sai về Scrum và tiếng Nhật IT.
FAQ
Scrum có phù hợp với công ty Nhật không?
Có, nếu team thật sự dùng sprint để học và điều chỉnh. Nếu chỉ đổi tên meeting nhưng vẫn quyết định mọi thứ cứng từ đầu, hiệu quả sẽ thấp.
Agile có cần tài liệu không?
Cần, nhưng tài liệu nên vừa đủ và cập nhật theo nhu cầu. Không nên hiểu Agile là không viết gì.
Developer mới cần học gì trước?
Hãy học sprint goal, backlog, user story, acceptance criteria, daily scrum và definition of done. Đây là các khái niệm dùng hằng ngày.